¶ Sequitur sacramentum ordinis de quo Magister & doctores tractāttractant in. 4. d. 24. & deinceps

208
PRIMO igit̃igitur quæritur, an omnes septem ordines sint ex institutione diuina? PostPostquam Magister egit de sacramentis quęquae spectātspectant ad priuatum remedium singulorũsingulorum fideliũfidelium, hic incipit tractare de sacramentis quęquae dantur in officium & bonũbonum cōmunecommune vt ordo, et matrimonium. Repōd.Respondetur igitur primò quòd de sacerdotio & diaconatu nemo est qui ambigat quin sint à Christo instituti, nec hæretici hoc negant. Sed de alijs est dubiũdubium. Et Magister quidem dicit quòd Christus reliquit omnes illos ordines seruādosseruandos in ecclesia. Et Palude. 4. dist. 24. quæstio. 1. tenet quòd omnes septem ordines sunt ex institutione diuina. Ita etiam. S. Tho. videtur sentire, quia hic dicit quód omnes septem ordines | conferunt gratiam ex opere operato, quod non posset esse si ab ecclesia essent instituti. Respōd.Respondetur in primis, quod isti septem ordines non sunt nouũnouum inuentũinuentum vt putant hæretici, sed est antiquissimum institutum quo nullũnullum est antiquius. Quod probatur testimonijs sanctorum. Anacletus qui successit Clementi in cap. 2. sui decreti dicit episcopus Deo sacrificans testes secũsecum habeat & plures quāquam alij sacerdotes, in solennioribꝰsolennioribus diebus habeat tres, aut quinquinque diaconos & subdiaconos atque reliquos ministros qui sacris ĩdutiinduti &c. Ecce meminit diaconorũdiaconorum, & subdiaconorũsubdiaconorum, & aliorũaliorum. Et Ambrosius etiāetiam super illud Ephe. 4. ipse dedit quosdāquosdam quidẽquidem apostolos, alios euāgelistaseuangelistas, fundat omnes ordines in sacra scriptura. Et Eusebius lib. 6. Ecclesiasticæ historiæ ca. 33 recitat epistolāepistolam Cornelij ad FabianũFabianum antiochenum in qua numerat omnes | ordines ecclesiæ, qui quidem præcessit nos mille annis & supra. Et Hieronymus in argumento quod præponit̃præponitur epistolęepistolae. 1. Thesaloni. dicit, hos Thesalonicenses collaudat apostolus scribẽsscribens eis per Titum diaconum, & OnessimũOnessimum accolitum. In sacra verò scriptura non est de omnibus mẽtiomentio. Possumus igitur dicere quod oẽsomnes hi ordines fuerunt instituti à Christo in particulari ipso viuente, vel saltem generalitèr. Quia Christus dedit potestatem ecclesięecclesiae cōstituendiconstituendi ministros, & consecrādiconsecrandi eos ad sacrificium eucharistiæ. Et ad hũchunc sensum omnes hi ordines sunt instituti à Christo per hoc quod dedit potestatẽpotestatem ecclesiæ consecrādiconsecrandi, & ordinādiordinandi ministros quotquot viderit expedire.

Ordines omnes, an sint sacramẽtumsacramentum.

¶ QVÆritur, vtrum ordo sit sacramẽtumsacramentum? Respōd.Respondetur & est conclusio catholica, ordo est sacramentũsacramentum. Patet quia in concil. FlorẽtiFlorenti. numeratur inter septẽseptem | sacramẽtasacramenta. Sed est dubium vtrum oẽsomnes ordines sint sacramenta? Durandus dicit quod solum sacerdotium per quod datur potestas spũalisspiritualis est sacramẽtumsacramentum. Alij autẽautem ordines sunt quędāquaedam sacramẽtaliasacramentalia. Adducit ad hoc multas rationes in. 4. d. 24. q. 2. quas ibi poteris videre. Contrarium tenẽttenent oẽsomnes doctores, videlicet quod oẽsomnes ordines sunt verum sacramẽtumsacramentum. Hoc asserit. S. Tho. Albertus mag. BonauẽtBonauent. Almain, Maio. Palu. &c. Et patet quia quilibet ordo est sacræ rei signũsignum, & in eo dat̃datur aliquid spũalespirituale: quia si alij ordines essent sacramentalia, darentur simul cũcum sacerdotio. Sed ritus ecclesięecclesiae est in cōtrariũcontrarium: imo multi recipiũtrecipiunt minores ordines nolẽtesnolentes vlterius progredi, ergo. Ego nisi esset opinio tātorũtantorum doctorũdoctorum in contrariũcontrarium mallẽmallem tenere cũcum Durād.Durandum. nescio em̃enim quid cogat po nere quatuor ordines minores esse sacramẽtũsacramentum. NāNam quęquae potestas est illa spũa| fol. [167]vlisspiritualis in accolito, deferre cereos & offerre materiāmateriam subdiacono? ItẽItem prima tonsura nec est sacramentũsacramentum, nec propriè ordo, & in hostiario qui habet aperire fores ecclesiæ &c. Sed tñtamen quia oẽsomnes oppositũoppositum tenẽttenent nōnon auderẽauderem hoc tenere. Caieta. in. q. quam fecit de ritu ordinis tenet cum Durando quòd solum sacerdotiũsacerdotium est ordo, & sacramentũsacramentum à Christo institutũinstitutum, omnia verò alia sunt sacramentalia. Idem videtur dicere. 3. p. q. 64. ar. 3. 1. Dico igitur ad hanc quæstionẽquæstionem quod tenenda est cōmuniscommunis opinio. Secundò dico, quod opinio Durandi, & Caietani est probabilissima scilicet quod solum sacerdotiũsacerdotium est sacramentũsacramentum, vel saltẽsaltem quod quatuor minores ordines non sunt sacramentũsacramentum. Hoc ꝓbaturprobatur, quia sacramentũsacramentum est de iure diuino, sed non oẽsomnes ordines sunt de iure diuino, ergo. Probatur minor, nānam ca. à multis de ętateaetate & qualitate ordinādorumordinandorum Innocẽ| fol. 168rtiusInnocentius vir doctissimus allegans VrbanũVrbanum papam dicit. VrbanꝰVrbanus ait quod solùm presbyteratus & diaconatus sunt sacri ordines, & quod illi solùm leguntur fuisse in primitiua ecclesia. Et illa sententia Vrbani habetur ca. nullus. d. 60. & in dicto ca. à multis dicit Innocentius tertius, subdiaconatus hodie inter sacros ordines computatur, ergo non anteà. Item. 1. Timothe. 3. & ad Titum. 1. Paulus describit mores episcoporum & diaconorum: & nihil dicit de subdiaconis, nec de alijs minoribus ordinibus. Fuit tamen mentio de minoribus ordinibus apud Dionysi. ca. 3. ecclesiasticæ Ierarchiæ vbi etiam meminit de hostiarijs. Et beatꝰbeatus Ignatius martyr epistola. 8. ad Antiochenos cũcum duceretur ad martyrium. Saluto sanctũsanctum presbyterum vestrum, saluto diaconos, subdiaconos, accolitos, exorcistas &c. Et est determinatio concilij Lao|di. cap. 23. & Calced. ca. 14. & Cartha ginensis tertij capite. 16. & Carthaginensis quarti ca. 6. & Tolletani primi capi. 28. in omnibus his aprobāturaprobantur minores ordines. Et in epistola secunda beati Clementis decretum InnocẽtijInnocentij. Et decretum Zozimi cap. 3. sunt ergo minores ordines ab antiquo in ecclesia. Et sic est ꝓbabileprobabile quod sũtsunt de iure diuino, & per consequens sacramentũsacramentum.

In sacramento ordinis requiritur materia.

¶ QVÆRITVR, vtrũvtrum in hoc sacramento requiratur aliqua materia? Respond.Respondetur quod sic. Quia omnia sacramẽtasacramenta cōstātconstant ex rebus & verbis, vt ait Augusti. & Magist. HęcHaec est omniũomnium sentẽtiasententia. Sed. S. Tho. ponit differentiam inter materiāmateriam aliorum sacramentorum & materiam huius. Quia in alijs sacramentis tota efficatia est ab ipso Deo et sacramento, sed in hoc efficatia est partim à ministro: episcopus enim dat potestatem. Idcirco in alijs sacramentis | materia cōcurritconcurrit vt det perfectionem sacramento, quia minister nihil facit, in hoc autem sacramento materia se habet solùm materialitèr. Et licet in hoc conueniant omnes non est tamen mihi certum quod sit necessarium ex iure diuino quod tradatur calix presbytero.
Quia in scriptura non habetur quod fiebat nisi per manuum impositionem. 1. TimotheũTimotheum. 4. &. 5. Nec etiāetiam requiritur manuũmanuum impositio: vt patet in capi. presbyter de sacramentis non iterandis. Ideò forsan solis verbis consecrat ep̃usepiscopus sacerdotes & alios ministros. Nolo tamen aliquod nouũnouum asserere.

In sacramento ordinis an requiratur cōtactuscontactus materie

¶ QVÆritur, supposito quod requiratur materia, an sit necessarius contactus materiæ, putâ calicis, vel libri? Caieta. quodlibeto. 1. q. 16. dicit quod sine dubio requiritur realis contactus: nec hoc debet haberi pro opinione. Quia in omnibus alijs sacramentis vbi est materia | requiritur cōtactuscontactus realis: vt in baptismo, confirmatione, & extrema vnctione, ergo etiāetiam hic. Et hoc etiāetiam significat̃significatur in forma, quia dicitur accipe calicem, vel librũlibrum. S. Tho. in additionibꝰadditionibus. q. 34. ar. 5. 3. relinquit hoc sub dubio. Et credo quod posset sustineri quod nōnon est necessarius iste contactus. Nec ego dānaremdamnarem eum qui negligentia vel alia ex causa non tangeret calicem, & haberem eũeum pro sacerdote. Quia tempore apostolorum non erat necessarium nisi imponere manus. De alijs minoribus ordinibus non est dubium nisi quod nōnon requiritur. Verum est quód si deficeret illud per quod ecclesia intendit tradere officium, quod non haberet illud. Durandus dicit, quòd in suo episcopatu non tradebatur liber diaconis. Sed sequẽdasequenda est cōmuniscommunis opinio. Iste aũtautem cōtactuscontactus debet esse simul cũcum verbis, vt verificetur forma quæ de præsenti dicit | accipe. Sed satis est quod sit ibi simultas moralis: sufficit em̃enim, quod post verba sine multa mora succedat contactus.

ordo imprimit characterem.

¶ QVÆritur, an ordo imprimat characterẽcharacterem? Respōd.Respondeo quod sic, quia character est potestas ad aliꝗdaliquid spũalespirituale: & hic dat̃datur potestas circa sacramentũsacramentum eucharistię.eucharistiae Et ita etiāetiam habetur in cōcilioconcilio FlorẽtiFlorenti. Et de sacerdotio nōnon est dubitādũdubitandum. De alijs si non sunt sacramenta non est opus dicere quòd imprimātimprimant characterẽcharacterem

In ordinibus recipiẽdisrecipiendis

¶ QVÆritur, an sit ordo in his sacramentis? i. an possit fieri diaconus qui non est subdiaconus? RespōdeoRespondeo quod est præceptum quod seruetur ordo, & qui illum nōnon seruaret peccaret mortalitèr. Secundò dico quòd iste ordo non est de necessitate sacramenti. Patet in ca. vnico de clerico ordinato per saltũsaltum. Et qui sic est ordinatus debet suscipere ordines quos omissit dumtaxat à quocunque ordine incipiatur. Si autem | non sit baptizatus & susceperit ordinem non est ordinatus: vt patet in cap. veniens de presbytero iāiam ordinato & nōnon baptizato, vbi præcipitur quòd baptizetur & iterũiterum ordinetur. Si autem ordinetur antequāantequam sit confirmatus ordo tenet. Et puto quôd qui ex negligentia hoc pręteriretpraeteritet nōnon peccaret mortalitèr, licet male faceret. Quia non inuenio præceptum aliquod.

ord nesordines recipiẽsrecipiens in pctōpeccato mortali an peccet mortaliter.

¶ QVÆRItur, an qui suscipit ordines in peccato mortali peccet mortalitèr? Respondeo quòd si suscipiat sacerdotium peccat mortaliter, & est sacrilegus. Idem est de alijs ordinibus si sint sacramẽtasacramenta. Si autem nōnon sint sacra menta, videtur quod non sit mortale, licet sit graue peccatũpeccatum, maxime si suscipiat diaconatum qui ordinatur proximè ad eucharistiam. Sed vtrũvtrum peccet mortalitèr qui exercet officia sua in peccato mortali? de sacerdotio clarum est. | De alijs ordinibus si sunt sacramenta est mortale. Et quia hoc communiter nōnon tenetur quod tales peccent mortalitèr ideò verisimilius est quòd hæc nōnon sint sacramenta. Nihilominus (citra mortale) grauitèr peccat talis.

OrdinũOrdinum collator quis sit.

QVÆritur, quis sit collatur huius sacramenti? S.Sanctus Tho. cum alijs dicit quòd solus ep̃sepiscopus est minister ex officio suo. Patet quia solus ep̃sepiscopus potest cōsecrareconsecrare templa, vasa et vestes sacras, sed homo magis dicatur diuino cultui per susceptionem ordinis quāquam illa, ergo. ItẽItem patet ex capit. quanto extra de consuetudine. Sed vtrum conferre ordines possit cōmitticommitti non episcopo? Respondeo de minoribꝰminoribus ordinibus iam in iure est collata potestas aliquibus non episcopis. Possunt enim minores ordines cōferreconferre presbyteri cardinales, & aliqui abbates sancti Benedicti circa monachos suos, & laicos sibi subditos. Vt | beturhabetur. 21. d. cap. 1. &. 2. Et. d. 69. ca. qm̃quoniam. Et de ætate & qualitate. ca. cũcum contingat, & ca. abbates de priuilegijs li. 6. & in multis alijs locis iuris. S. Tho. 3. p. q. 72. ar. 11. &. 4. d. 7. q. 3. ar. 1. quæstiũcuquæstiuncu. 3. ait quod solus ep̃usepiscoppus habet ex officio suo conferre ordines, & quòd episcopus non potest cōmiterecommittere non episcopo potestatem conferendi ordines, etiāetiam minores: & si cōmitteretcommitteret nihil esset factũfactum. Papa verò potest cōmitterecommittere sacerdoti collationem minorũminorum ordinũordinum: & re vera iam cōmissitcommissit. Quartò dicit. S. Tho. quòd collatio ordinum etiam minorũminorum non potest cōmitticommitti non sacerdoti, nec collatio maiorum ordinum potest cōmitticommitti nisi episcopo dumtaxat. Idem tenet Palude. 4. d. 7. q. 4. conclusione. 2 Nam episcopus & papa non habent maiorem potestatẽpotestatem circa corpus Christi verum quàm sacerdos: licet circa corpus Christi mysticum quod est ec|clesia papa habeat plenissimam potestatem ac proinde illa quæ spectātspectant ad corpus Christi mysticum subsunt po testati papæ. Et quia potestas conferẽdiconferendi ordines est solùm potestas circa corpus Christi mysticum, ideò papa potest committere alteri talem potestaté. Quia verò potestas supra corpus Christi mysticum præsupponit potestaté supra corpus Christi verum, ideò papa non potest committere potestatem conferendi ordines nisi sacerdoti, qui solus habet potestatem supra corpus Christi verum.

Papa an possit cōmitterecommittere sacerdoti potestatẽpotestatem cōferendiconferendi ma oresmaiores ordines

¶ QVÆritur, vtrũvtrum papa possit cōmitterecommittere potestatẽpotestatem conferendi maiores ordines sacerdoti non episcopo? S. Tho. & Palu. & oẽsomnes dicunt quòd non, nihilominus (vt fertur) papa de facto commissit quibusdāquibusdam abbatibꝰabbatibus. S. Benedicti. Saltem de subdiaconatu vidi ego bullam papæ quibusdāquibusdam abbatibꝰabbatibus ordinis | CisterciẽsiumCisterciensum concedentis quod possent conferre subdiaconatũsubdiaconatum. Et alij dicunt quod diaconatum etiāetiam. Si hoc ita est, ego dico quod factum tenet, excepto sacerdotio: aliâs esset intolerabilis error. QuāuisQuamuis de hoc dubitet Maioris dicẽsdicens quod papa extendit potestatem suam, & quod securius esset ab alio sumere. Sed puto illud securum & sine scrupulo.
SED quæritur vtrum episcopi hæretici, scismatici, aut excōicatiexcommunicati, possint ordines conferre? Respondeo, quôd peccant tám recipientes, quám ipsi cōferentesconferentes, nihilominus tamen veros ordines, & verum sacramentum conferunt non est dubium.

Fœmina ordinari nōnon potest.

¶ QVÆritur de impedimentis ordinandorũordinandorum, vtrũvtrum foemina possit ordinari. Respōd.Respondeo secundũsecundum oẽsomnes quòd nōnon. Probat. S. Tho. quia ordinati in ecclesia præficiuntur alijs, foeminæ verò officium est subesse. Et ꝓhibitumprohibitum est eis | in ecclesia loqui, quod est officium sacerdotum. Item secundũsecundum Paulum. 1. Corinth. 11. mulieres non debent tōderitonderi, sed initiũinitium ordinis est tonsura, ergo.

Pueri, an possint ordinari.

¶ DE pueris verò nōnon habentibus vsũvsum rationis dicit. S. Tho. quod esset contra præceptum eos ordinare saltem maioribus ordinibus, quia minoribus ꝑmittit̃permititur in septenio. SecũdòSecundò dicit quod si puer in cunis ordinaretur in sacerdotẽsacerdotem esset verè ordinatus. Quia hoc sacramentũsacramentum non requirit actũactum ex parte suscipiẽtissuscipientis sicuti & baptismus & cōfirmatioconfirmatio. Homicida autẽautem post baptismum non potest ordinari ex traditione ecclesiæ. Si autem de facto ordinetur tenebit

Homicida et mutilator non pōtpotest ordinari nisi occidat in sui defẽsionemdefensionem inculpabilem.

¶ PER homicidam vèrò intelligitur in proposito, omnis voluntariè occîdens, aut mutilans alium, vel se ipsum post baptismum: siue id fiat licitè, siue illicitè, omnis talis est irregularis, vt iudex, lictor, & etiam mandans, præci|piens, consulens vt aduocatus. Et extẽditurextenditur hæc irregularitas ad eos qui cōmittanturcommittantur malefactorem seruantes ne rapiantur illi qui sunt morte plectendi, quia quodāmodoquodammodo cooperantur homicidio. Nescio tamen an hoc sit expressum in iure, si non est nollem eos condẽnarecondemnare: nisi proptereà quod qui concōmittanturconcommittantur sic sunt causa mortis, quod non sequæretur mors si ipsi nōnon custodirent reũreum. Qui autẽautem pugno extrahit dentem non dicitur mutilator, ac proindè nec est irregularis: quia poenæ iuris sunt restringendæ non ampliandę.ampliandae De illis qui sunt causa quod alij citiús moriantur, vt assistentes infirmis, & vertẽtesvertentes illos, dico quod si hoc faciant hoc prætextu vt citiùs moriatur, fortè manent irregulares. Si veró bona fide id faciātfaciant non puto eos incurrere irregularitatẽirregularitatem quæ est grauissima ecclesięecclesiae poena. Si autẽautem quispiāquispiam se defendendo aliũalium occî|dat, antiquitus & tẽporetempore. S. Tho. erat irregularis, vt ipse ait. 3. p. q. 39. arti. 4. Sed hoc reuocatum est per nouānouam clementināclementinam si se defendat cũcum moderamine inculpatæ tutulætutelæ. Et talis non erit irregularis, sed poterit illotis manibus celebrare. Ecclesiastici quoque ponẽtesponentes iudices, & exhortantes vt seruent iustitiam, non sunt irregulares. Non defendens autem alium qui occîditur si ex officio tenebatur defendenderedefendere, est irregularis. Si verò non tenebatur ex officio non erit irregularis.

Clericis tōsuratonsura cōueniẽterconuenienter datur.

¶ QVÆritur, de annexis ordini. Primò de tōsuratonsura, an sit cōueniẽsconueniens quod ecclesiastici tondeantur? S.Sanctus Tho. & oẽsomnes dicũtdicunt esse cōueniẽsconueniens. Primó ratione figuræ, nānam significatur ecclesiasticos esse reges: iuxta illud Petri, vos aũtautem genus electum, regale sacerdotiũsacerdotium. Et figura circularis est perfecta, significat perfectionem quam habere debet supra | omnes alios, qui debet regere in spiritualibus. TōdenturTondentur autem in superiori parte, ne mens eorum temporalibꝰtemporalibus impediatur à diuinis contemplandis. Vel vt ait Beda, & Rabanus gestamꝰgestamus coronam non quia apostolus Petrus sic attonsus est, sed propter passionem Christi in qua ipse coronam spineam portauit. In cōcilioconcilio Tolletano. 4. sub Isydoro cap. 41. reprehenduntur omnes clerici qui in summitate capitis modicum circulum tondebant, & dicitur quód iste est modus hæreticorum, & mandatur quòd detonso superius toto capite, inferius solũsolum circulum coronæ relinquant. HęcHaec in Hispania seruabāturseruabantur, iāiam omnia lapsa sunt in deterius. Tonsura autẽautem ista non est ordo secundũsecundum sanctum Thomam. Nam ordines non dantur sine celebratione missæ, tonsura autem datur extra celebrationem. Item quia per tōsuramtonsuram nulla po|testas particularis spiritualis datur, nec tōsuratonsura ordinatur ad eucharistiam ad quam omnes ordines dirigũturdiriguntur: & sic propriè loquendo non est ordo, quanuis in cap. cum contingat, de ætate & qualitate ordinādorumordinandorum, clericatus vocetur, sed capitur ibi ordo largè. Est autem HispanięHispaniae magnus abusus quòd tonsurantur sine quacunque intentione veniendi ad chorum. Et ego non dubito quin peccent plusquàm venialitèr episcopi qui hoc sciunt, & tamẽtamen de hoc non poenitent. De dignitate episcoporum cardinalium, quàm antiqua sit, & vtrum dignitas episcoporum sit iure diuino maior quàm coeterorum sacerdotum. Quia raro hac scientia fideles indigẽtindigent nihil impresentiarũin presentiarum ponẽdũponendum iudicaui
Et hæc de ordine dicta sufficiant.