¶ Sequitur de sacramento extremæ vnctionis.

De quo (licet sit sacramentũsacramentum exeũtiũexeuntium) prius tractatur quam de matrimonio, & de ordine. Quia prius agendũagendum est de sacramentis quęquae pertinent ad oẽsomnes christianos, quam de his quæ spectant solũsolum ad certũcertum genus personarũpersonarum. Et de hac materia tractatur á doctoribus 4. d. 23.

Extrema vnctio est sacramẽtumsacramentum.

PRIMO quæritur, an extrema vnctio sit sacramentũsacramentum? Respondeo secundũsecundum omnes catholicos quod sic. Quia est inuisibilis gr̃ęgratiae visibilis forma, nānam significat gr̃amgratiam interiorẽinteriorem, cũcum eius effectus sit remouere reliquias peccatorũpeccatorum. Et cōfertconfert gr̃amgratiam iuxta illud Iacobi 5. & si in peccatis fuerit dimittent̃dimittentur ei. Ex quo patet quod si peccator cũcum sola attritiōeattritione recipiat hoc sacramẽtũsacramentum, recipiet gr̃amgratiam virtute illiꝰillius, & remissionẽremissionem peccatorũpeccatorum mortaliũmortalium. ItẽItem ꝓbaturprobatur quod sit sacramentũsacramentum, quia in cap. ad abolendam de hæreticis excōmunicāturexcommunicantur qui alitèr sentiunt de sacramentis | quàm sentit romana ecclesia: sed ecclesia romana in concilio Florentino sub Eugenio. 4. determinauit quod extrema vnctio est vnum de septem sacramentis ecclesiæ. Et in capi. illud superfluum. 95. distinctio. idem determinatur, ergo ita tenendum est de fide & oppositum est hæreticum.

Extrema vnctio an sit à Christo ĩstitutainstituta.

¶ QVÆritur, à quo sit hoc sacramentum institutũinstitutum, an à Christo? Magister, 4. d. 23. ex verbis Hugonis ait quòd ab apostolis, Iacob. 5. Sed cũcum sacramenta nouæ legis conferant gratiam quāquam solus Christus confert: tenẽdumtenendum est omnino quod Christus instituit hoc sacramẽtumsacramentum. Nam instituere sacramenta pertinet ad potestatem excellentięexcellentiae quam solus Christus habuit. Quod autem dicit magister quòd fuit ab apostolis institutum, intelligendum est secundũsecundum sanct.sanctum Tho. quod est ab apostolis promulgatum. Sed vbi legitur in sacra scriptu|ra huius sacramẽtisacramenti institutio? S.Sanctus Tho. & omnes alij dicunt quod non est expressus locus vbi fuerit institutum. Habemus tamen quod sit sacramentum ex traditione ecclesiæ quæ in his quæ sunt fidei errare nōnon potest: & hoc sufficit nobis. Euangelistæ non curauerunt tradere nisi necessaria ad salutem, vt de baptismo, poenitẽtiapoenitentia, eucharistia, quæ sunt sacramenta necessaria. De confirmatione verò & extrema vnctione ꝓptereàproptereà siluerunt, quia nōnon sunt necessaria ad salutem: quanuis Marci. 6. videatur fieri de hoc sacramento mentio cũcum duodecim vngebant infirmos oleo.

vnctionis extremæ effectꝰeffectus

¶ QVÆritur, quis sit effectus huius sacramenti? Respondeo quod hoc sacramentum non imprimit characterem, & ideò est iterabile. Patet, quia in cōcilioconcilio Florentino dicitur quod solũsolum tria sacramenta imprimunt characterem, baptismus, confirmatio, & ordo. Secũ| fol. [159]vdòSecundò dico quòd effectus principalis huius sacramenti est remissio peccatorũpeccatorum, minus principalis est sanitas corporis. Dicente Iacobo, & alleuiabit eum dominus, & si in peccatis fuerit dimittentur ei. Sed tota difficultas est, ad remissionem quorum peccatorum ordinetur. Ricardus, Bonauentura, Scotus, Durandus, & Maioris, dicũtdicunt quòd ordinatur ad remissionem venialiũvenialium. Sed contra quia contra venialia sunt multa remedia, & faciliora, vt aqua benedicta, oratio dñicadominica, tunsio pectoris &c & in ceremonijs huius sacramẽtisacramenti, vna est confessio generalis, in qua remittũturremittuntur venialia, ergo non ordinatur ad remissionem venialium. Item quia si ordinaretur ad remissionem venialium deberet conferri sanis. Dico igitur cũcum S.Sancto Tho.Thoma quod ordinatur ad reliquias peccatorũpeccatorum, quæ sunt, debilitas potentiarũpotentiarum, tristitia, & alia quęquae impediunt animāanimam | cogitare de Deo. Et proptereá confertur hoc sacramentum infirmis vt possint facilius resistere tentationibus demonũdemonum, quæ tunc maximè insurgunt, & remotio illa est exhilaratio cordis vt habetur in capit. vnico de sacra vnctione. Idem dicit etiam Palude. NōNon negamus tamen quin remittat venialia, imo & aliquandò remittit mortalia. In peccato ergo sunt tria, macula, poena, & reliquiæ. Ad tollendam maculam, in ingressu nouæ vitæ ordinatur baptismus. Post perditam verò vitāvitam spiritualem ordinatur poenitentia ad tollendam maculāmaculam. Ad poenāpoenam verò non est aliquid de per se ordinatũordinatum. Manet ergo ad reliquias peccatorũpeccatorum extrema vnctio. Et reliquiæ istæ sunt quædāquædam qualitates infectiuæ animæ, & naturalis impotẽtiaimpotentia, & ineptitudo quęquae remanet post peccatũpeccatum ad exercẽdũexercendum bona oꝑaopera, & ligamẽligamen quoddāquoddam aĩæanimæ ad opera | virtutis, quod prouenit á peccato. De secundo effectu qui est sanitas corporalis, dicitur in concilio Florentino quod non semper sequitur, sed quandò ex pedit infirmis bene valere.

Extrema vnctio est vnicũvnicum sacramentum.

¶ QVÆritur, cum hic sint multæ vnctiones, & multæ formæ, an vnctio sit vnicum sacramentum, vel plura? Respondeo secundũsecundum oẽsomnes quod est vnũvnum sacramẽtumsacramentum: sicut vnum artificale, vt vna domus, & vna curatio quæ fit in radicibus peccatorum, hoc est in quinque sensibus. Sed quęresquares in qua illarum vnctionum datur gratia? Respondet sanct.sanctus Tho. quòd in vltima.

Oleum oliuarũoliuarum est materia sacramenti vnctionis.

¶ QVÆRItur, quęquae sit materia huius sacramenti? Respond.Respondeo quod omnes cōueniuntconueniunt quòd est oleum. Et habetur ex verbis Iacobi. 5. orent super eum vngentes eum oleo. Et in capit. vnico de sacra vnctione. Et in concilio Florentino. Et ratio conueniẽtiæconuenientiæ est quia | hæc curatio est vltima, & debet esse perfecta: ac debet significare spẽspem qua tunc infirmus maximè, indiget quæ quidẽquidem spes significat̃significatur per lenitatẽlenitatem olei. OleũOleum enim est optimũoptimum ad curandum quia maximè penetratiuũpenetratiuum est. Nomine autem olei intelligitur oleum oliuarum: sicut nomine panis intelligit̃intelligitur triticeus, & nomine vini, vitis. Sufficeret autem oleum rosaceũrosaceum nisi sit multum corruptũcorruptum. Et in ca. vnico de sacra vnctione præcipitur quòd non mittat̃mittatur balsamum. Idem habetur in concilio Florentino. Hoc autem oleum [de necessitate praecepti debet esse benedictum ab episcopo]de necessitate praecepti debet esse benedictum ab episcopo: vt patet in dicto ca. vnico. Ratio quare debet esse benedictum est, quia materia omnium sacramentorum habentium materiam pręterpraeter actus recipientis, debet esse consecrata, seu sanctificata: quia est instrumentum ad conferendāconferendam sanctitatem. | Materia autẽautem sacramentorum quibus Christus vsus est non indiget alia sanctificatione: quia per cōtactumcontactum sui sacratissimi corporis eāeam sanctificauit, vt aquam in baptismo, panẽpanem in eucharistia. Materia verò extremæ vnctionis, & materia confirmationis indigẽtindigent benedictione: quia his sacramẽtissacramentis nōnon est vsus ChristꝰChristus. [Posset autem simplex sacerdos ex commissione papae oleum consecrare, ut tenet]Posset autem simplex sacerdos ex commissione papae oleum consecrare, ut tenet Palude, Scotus, & Caietanus. 3. parte questione. 72. arti. 3.

Oleum vnctiōisvnctionis oportet esse consecratũconsecratum

¶ QVÆritur, an esset verum sacramentũsacramentum si quis vngeret oleo non consecrato? Palude, & Durand. dicũtdicunt quod papa non posset vngere oleo non consecrato. Caietanus dubitat, an consecratio olei sit de necessitate sacramẽtisacramenti. Et ideò [probabiliter credo, quod nōnon est de necessitate sacramenti licet sit de necessitate praecepti, patet ꝗquia]probabiliter credo, quod nōnon est de necessitate sacramenti licet sit de necessitate praecepti, patet quia Iaco. 5. est expressa materia huius sacramenti, & forma | & minister: & tamen nulla fit mẽtiomentio de cōsecrationeconsecratione olei, ergo. Item in ca. pastoralis de sacramentis non iterandis, Innocentius tertius requisitus, an ille qui erat confirmatus oleo non benedicto, esset iterum confirmandus? Respondit nihil est iterādumiterandum sed cautè supplẽdumsupplendum quod in cautè fuit ommissum, ergo non erat repetenda forma: ac proindè fuit verũverum sacramentũsacramentum. Et eadẽeadem ratio erit de extrema vnctiōevnctione.

Forma sacramẽtisacramenti vnctionis.

¶ QVÆRitur, quæ sit forma huius sacramẽtisacramenti? Respōd.Respondeo quod forma est deprecatiua quāquam nunc tenet ecclesia. Quia ex Iacobo patet sic debere esse cùm dicat, orent pro eo, oratio autem idẽidem est quod deprecatio. Ratio verò quare forma huius sacramenti non est indicatiua sed deprecatiua est, quia iam infirmus est à se destitutus, & eget aliorũaliorum precatione. Item quia iam transit ad alium forum & commendatur alteri | foro per hoc sacramentum. Forma ergo qua nunc vtitur ecclesia est de necessitate præcepti: vt patet in concilio Florentino. Secundò dico, si aliquęaliquae ecclesiæ vtantur forma indicatiua, videtur piũpium quòd sufficiat. Et hoc etiāetiam ponit Ricardus, & Duran.Durandus quia aliâs ecclesia non permitteret tantum errorem. Quanuis Capreolus non putet esse probabile quod aliquæ ecclesiæ vtantur forma indicatiua tantum. Tertiò dico, quod ecclesia posset mutare formāformam dũmododummodo esset deprecatiua: quia Iacob non dicit nisi orẽtorent. Est ego forma, per istāistam vnctionẽvnctionem & suam pijssimam misericordiam indulgeat tibi Deus quicquid deliquisti per visum auditũauditum &c.

Vnctionis sacramentum nōnon est de necessitate salutis.

¶ QVÆritur, vtrum hoc sacramentũsacramentum sit de necessitate salutis? RespōdeoRespondeo secundũsecundum oẽsomnes quod non, sed sola tria baptismus, eucharistia, poenitentia, quæ ordinantur ad gratiam & remissionem | peccatorũpeccatorum. Duo alia sunt quibus nolle vti esset peccatum mortale, vt cōfirmatioconfirmatio, & extrema vnctio. Alia duo sunt quibus licet nolle vti, vt matrimoniũmatrimonium, & ordo. Vnde si quis etiāetiam ex negligentia non reciperet extremāextremam vnctionẽvnctionem nōnon peccaret mortalitèr. Si verè ex cōtẽptucomtemptu, peccaret mortalitèr: vt si quis supposita fide huius sacramẽtisacramenti nollet vti illo. Ita tenẽttenent oẽsomnes, & Caieta.Caietanus

Minister sacramẽtisacramenti vnctiōisvnctionis est omnis sacerdos

¶ De ministro verò huius sacramenti dico quòd est omnis sacerdos: vt patet ex verbis Iacobi. Et quia hoc ordinat̃ordinatur ad remissionem peccatorum & om̃isomnis sacerdos potest peccata remittere, ac proindè quilibet sacerdos potest hoc sacramẽtũsacramentum ministrare, nōnon ex cōmissionecommissione prælatorũprælatorum sed ex officio: quia hoc nōnon ꝑtinetpertinet ad iurisdictionẽiurisdictionem. De iure verò & nōnon đde necessitate sacramẽtisacramenti requiritur quod sit ꝓpriusproprius sacerdos. Sed ꝓprioproprio sacerdote deficiente quilibet sacerdos | (preterpraeter religiossos) in necessitate pōtpotest & debet cōicarecommunicare infirmum & vngere.

Vnctionis sacramentũsacramentum infirmis dandũdandum.

¶ QVÆritur, an sanis debeat hoc sacramentum conferri? Respondeo secundũsecundum. S. Tho. & alios, quod non. Patet ex verbis Iacobi, infirmatur quis in vobis. Item quia hoc sacramẽtũsacramentum est curatiuum, & exterius debet significare quod interius facit: curatio autem solis infirmis conuenit, ergo soli illi debent inungi. Si autem quandó vngũturvnguntur moriantur non ꝓcedaturprocedatur vlterius. Si vero sit dubiũdubium vngat sub dubio dicens si es mortuus non te vngo, si veró non est mortuus, per istam vnctionem & suam pijssimam &c.

Infirmi in mortis periculo sũtsunt vngẽdivngendi sed non omnes.

¶ QVÆritur, vtrũvtrum oẽsomnes infirmi sint vngẽdivngendi? Respōd.Respondeo quod cōmuniscommunis sentẽtiasententia est quod solus infirmus qui est in ꝑiculopericulo mortis ꝓbabiliprobabili est capax huius sacramenti. Probat. S. Tho. quia hoc sacramẽtũsacramentum est vltima medicina: vt etiāetiam sonat ipsum | nomen extrema vnctio, ergo est adhibenda qñquando non est aliud remediũremedium, nec spes. Nec tñtamen infirmi oẽsomnes qui sunt in tali periculo sunt vngendi. Nam primò excipiuntur pueri: quia in ipsa forma dicitur indulgeat tibi Deus quicquid deliquisti. Et eadem ratione excipiuntur perpetuo dementes, quia nunquānunquam peccauerunt actualiter. Nec beatissima virgo esset vngẽdavngenda, quia caruit omni peccato. Is autem qui adultus baptizatur, si illico infirmetur ad mortem est vngendus, vt tenet Palude, & Hostiens.Hostiensis quia instant ei magna certamina. ExcipiũturExcipiuntur etiam damnati ad mortem quia non sunt iam capaces salutis corporalis, qui est vnus effectus huius sacramenti. Excipiuntur etiam furiosi & amentes qui habent dilucida interuala: nisi fuerint bonæ vitæ & formalitèr illud petierint. Hoc est propter defectum venerationis.

Infirmi in quibus corporis partibꝰpartibus vngẽdivngendi.

¶ QVÆritur, in quibus partibus est vngendus infirmus? Videtur quod in omnibus, quia significat hoc sacramentũsacramentum perfectam animæ curationem, ergo debet vngi in toto corpore: quia anima est in qualibet parte corporis. Respondeo, quod in medicationibus corporalibus applicantur medicinæ nōnon omnibus partibus quæ dolent, sed vbi est radix morbi. Et quia tres sunt radices morbi spiritualis: videlicet ratio dirigens, appetitus mouens & prosequẽsprosequens, & principia rationis per quæ intelligit, sunt sensus (nihil enim in intellectu quin prius fuerit in sensu) ideó vnguntur oẽsomnes sensus. PrincipiũPrincipium verò mouens appetitum est dilectio: vnde vnguntur renes vbi viget dilectio. Foeminæ verò propter honestatem, nec in renibus, nec in ventre sunt vngẽdævngendæ. Pedes verò vnguntur quia sunt prosecutiui & executiuè se habent. Vnctio | quidẽquidem in sensibus est de essentia, nōnon autẽautem vnctio in renibus. Quia principiũprincipium dirigens est principiũprincipium oĩumomnium aliorum. Et ideò in aliquibus partibus nōnon vngũturvnguntur: & melius esset quòd non esset in vsu. At mutilati vnguntur in partibus proximis. Et etiāetiam ceci à natiuitate sunt in oculis vngendi. Quia tales possent per aliquas sensationes desiderare videre mulieres.

Vnctionis sacramentum iterabile.

¶ QVÆritur, vtrum hoc sacramentum sit iterabile? Respondeo, quod sic in diuersis infirmitatibus. Quia nōnon habet effectũeffectum perpetuũperpetuum, & per iterationẽiterationem nōnon fit iniuria sacramẽtosacramento, quasi insufficiẽsinsufficiens sit. In eadẽeadem etiāetiam infirmitate pōtpotest iterari. Quia habet pro materia infirmitatẽinfirmitatem periculosam: & sic quotiescũquotiescumque sit in periculo mortis, putâ si conualesceret et iterũiterum perueniret ad periculum mortis esset vngendus. Et hęchaec de extre ma vnctione sint satis.